Jumat, 17 Agustus 2012

KISI-KISI KOMPETENSI PROFESIONAL BAHASA JAWA

Kompetensi Profesional :

A. SK : Memahami, menganalisis, memaknai, menjelaskan, dan membelajarkan tata bahasa Jawa
KD : memahami, menganalisis, memaknai, menjelaskan, dan menerapkan paramasastra Bahasa
Jawa

Indikator :
1. Menjelaskan tata kata (tata tembung dalam bahasa Jawa)
2. Menerapkan unggah-ungguh basa
3. Menyebutkan tata bunyi dalam bahasa Jawa
4. Melakukan pidato dengan baik dan menarik

B. SK : menyebutkan, menganalisis, dan membelajarkan kawruh basa Jawa
KD : memahami, menganalisis, menjelaskan, dan menerapkan kawruh basa Jawa

Indikator :
5. Menjelaskan kagunan (estetika) satra Jawa (paribasan, bebasan, saloka, purwakanthi, dasanama, dan lainya)
6. Memberikan contoh basa endah : pepindhan, parikan, dan wangsalan
7. Memberikan contoh tembung entar, tembung garba, jarwo dhosok, cangkriman
8. Menjelaskan nama-nama anak hewan, isi buah, bunga tumbuhan dalam kalimat/ungkapan basa Jawa

C. SK : Menyebutkan, menganalisis, memaknai, menjelaskan, dan membelajarkan budaya Jawa
KD : menyebutkan, menganalisis, memaknai, dan menjelaskan budaya Jawa

Indikator :
9. Menjelaskan mengenai seluk-beluk budaya Jawa secara umum (filsafat Jawa, pranata sosial Jawa, dan lain-lain)
10. Menjelaskan makna symbol-symbol dalam budaya Jawa
11. Menjelaskan ungkapan dalam budaya Jawa
12. menjelaskan upacara tradisional Jawa
13. Menjelaskan aspek-aspek budaya wayang Jawa

D. SK : menyebutkan, menganalisis, memaknai, menjelaskan, dan membelajarkan aksara Jawa
KD : menyebutkan, membaca, dan menulis aksara Jawa

Indikator :
14. Menyebutkan asal usul aksara Jawa
15. Menyebutkan tata penulisan aksara Jawa
16. Membaca aksara sesuai dengan kaidah penulisan aksara Jawa yang baik dan benar
17. Menyebutkan metrum tembang Jawa
18. Memaknai syair-syair temang Jawa dalam kaitannya dengan pendidikan karakter

E. SK : menyebutkan, menganalisis, memaknai, menjelaskan, dan membuat sastra Jawa
KD : menyebutkan, menganalisis, memaknai, menjelaskan, dan membuat sastra Jawa

Indikator :
19. menyebutkan contoh unsur-unsur keindahan dalam sastra
20. menyebutkan contoh karya satra Jawa
21. Mengenal tokoh pujangga Jawa
22. Menguraikan isi serat-serat klasik karya pujangga Jawa
23. Menguraikan isi karya sastra Jawa modern (geguritan, cerkak, novel Jawa)

Tata kata / tata tembung bahasa Jawa

MATERI UKG BAHASA JAWA

Tembung inggih punika rerangkening wanda ingkang ngemu teges. Dene wanda (suku kata) inggih punika rerangkening aksara ingkang dumadi saking aksara urip (vokal) lan aksara mati (konsonan). Tembung samangke saged kangge ndhapuk ukara.

Miturut golonganipun tembung kaperang wonten 10 inggih punika :
1. Tembung aran (Kata Benda)
Tuladha : klambi, buku, omah, tas, sepatu, sepedha, lly
2. Tembung Kriya (Kata Kerja)
Tuladha : mangan, macul, nulis, nuthuk, nggawa, nggoreng, nyangking, nyawang, lly
3. Tembung sesulih (Kata Ganti Orang)
Contho : aku, kowe, dheweke, ibu, bapak, panjenengan, lly
4. Tembung Wilangan (Kata Bilangan)
Conto : siji, telu sangan satus, satus loro, rongatus, sethithik, separo, saunting, akeh, lly
5. Tembung Sipat/Kahanan (Kata Sifat)
Conto : larang, murah, tipis, kandel, gedhe, cilik, pinter, bodho, kesed, sregep, lly
6. Tembung Katrangan (Kata Keterangan)
Conto : kene, kono, kana, mau, tengah, ngisor, wetan, elor, kulon, lly
7. Tembung Panguwuh (Kata Seru)
Conto : adhuh, wah, lho, elha, eh, uh, ah, we lha, lly
8. Tembug Sandhangan (Kata Sandhang)
Conto : Si, Sang, Hyang, Raden Rara, Kyai, lly
9. Tembung Panggandheng (Kata Sambung)
Conto : lan, karo, sarta, dene, ewadene, ewasemono, nanging, wusana, sarta, lly
10. Tembung Pangarep (Kata Depan)
Tuladha : ing, ana, saka, menyang, sing, lly

APA TUMON

Dheg-Dhegan Saben Dikirim Diklat

Lelakon iki dakalami wis sawetara taun kepungkur. Papane ajeg mung beda ruang utawa kamar penginapan wae. Papan mau dumunung ana laladan Semarang. Iya papan kanggo pelatihan para kadang guru sa-Jawa Tengah. Lelakon sepisanan sing taktemoni taun 2000 yen ora kleru. Wektu semana aku melu diklat Guru Bahasa Jawa. Suwene diklat kaya-kaya 3 dina. Ngepasi malem dina katelu, ndadak ngalami kadadeyan kang nyalawadi. Rampung kegiatan mbengi, aku karo Mbak F sing sakamar mlebu kamar ing sisih kulon Mesjid. Nomer kamare aku lali.
Rasane kok beda karo wengi sadurune. Ana rasa tintrim lan anyes, kamangka mau sing dirasakake sumuk terus. Sawise cukup anggonku salin, sholat Isya, lan kaperluan liyane, aku wiwit mapan turu. Semono uga Mbak F sing beda agama uga katon umak-umik ndonga manut kapitayane dhewe. Kaya-kaya kemul lagi wae dipancal, kok dumadakan Mbak F nyuwara ah..uh…hah…karo sirahe ndhangak-ndhangak. Kaya wong katekeg gulune kae, ora bisa ambegan mung bekah- bekuh. Aku sing durung bisa turu, banjur nyedhaki arep nggugah. Nanging iba kagetku, Mbak F malah saya njola-njola kaya wong ngamuk. Sirahe mabit ngiwa nengen, ambegane ngungsrung. Mengeh-menggeh karo tetep ah..uh..ah..uh ditakoni ora bisa ngomong. Saking wediku banjur aku ngundang kanca-kanca liyane. Bapak-bapak sing isih padha jagongan ing njaba, age-age mlebu aweh pitulungan. Ana sing ndongani, ana sing njukuke banyu putih kon ngombe, la ana sing ngoyok-oyok awake ben tangi. Alhamdulillah, Mbak F banjur tangi. Bareng ditakoni jare diweruhi wewujudan gedhe dhuwur, ireng mencereng kang nggegirisi. Rasane kaya ngenteb awake nganti ora bisa obah.

APA TUMON

Kagem para siswa ingkang sampun dados anggota Grup Pasinaon Basa Tuwin Sastra Jawi, cariyos punika migunakaken unggah-ungguh basa ngoko alus. Saperangan ukara wonten ingkang abasa krama alus. Mugi-mugi saged dados tuladha lan pangertosan. Kagem para kadang sutrisna ingkang satuhu kinurmatan, mangga dipunpundhut hikmahipun kemawon. Nyuwun pangapunten menawi kirang pirenan ing galih. Nuwun
 ****************
Salah Mlebu Ruangan

Dina Kemis, 9 Agustus 2012 kepungkur aku entuk uleman saka MGMP Basa Jawa melu workshop ana SMPN 2 Wonosobo. Manut uleman, acara diwiwiti jam 08.00 WIB. Sarehne olehku mangkat rada telad tur anggonku nunggu angkutan lumayan suwe, tekan SMPN 2 wis nyepaki jam 09.00 WIB. Jelas yen telad, mula aku age-age mlaku setengah mlayu tumuju ruang MGMP ing lantai 2 sing biasa kanggo acara MGMP. Ndilalah dhek Kemis sadurunge ya ing papan iku. Kanthi semangat 45 aku ngener ruang mau. E..lha temenan, aku telad wis rada suwe, katon yen pasartane wis kebak. Karo uluk salam (Assalammu’alaikum) aku matur, “Nyuwun ngapunten Pak, kula telad. Kala wau kendharaanipun ewed”. Nara sumber sing ora takngerteni asmane lan jumeneng ana sangarepe pasarta ngendika, “Ngga apa-apa Bu, saya juga baru saja mulai. Silakan cari tempat duduk”. Aku langsung mlebu karo clingak-clinguk golek lungguhan. Amarga papane wis kebak aku njur mung ngodak-ngadek wae.